Akülerde kullanılan genel kavramlar nelerdir?

Genel Tanımı ile bir hücre veya akünün kapasitesi (mevcut şarj miktarı) amper-saat (Ah) olarak ifade edilir. Amper elektrik akımını ölçmekte kullanılan bir birimdir; bir devreden bir saniyede geçen enerji coulombunu ifade eder. Bir akünün kapasitesinin ölçümü, akü terminal voltajına (1.75v/hücre) erişene değin sabit bir deşarjla boşaltılması ile yapılır. Bu işlem 25C sabit sıcaklıkta normal oda şartlarında yapılır. Kapasite, terminal voltaja erişilen deşarj akımının zamanla çarpılması ile elde edilir.

Bilinmesi gereken başka bir kavram ise NOMINAL VOLTAGE veya HR (Hour Rate=Saat Oranı) dır. Akünün sağlayabileceği enerjiyi "rated (ölçülebilen) akım" olarak adlandırırlar. Akü bilgi dokümanlarında genllikle 1 saat, 3 saat, 10 saat ve 20 saat değerleri verilir. Bir akü için 200Ah (10 saat ölçülebilir) değer deklare ediliyor ise, bu akü standart koşullarda 10 saat boyunca 20Ah akım verebilir demektir. Alternatif olarak, deşarj değeri C değeri olarak da verilebilir; 1C değeri, akünün deklare edilen kapasitesi kadar akımın 1 saatlik deşarjı sonucu oluşan durumu anlatır. 100Ah'lık bir aküden bir saat boyunca 100Ah güç çekilirse (deşarj edilirse), işlem sonunda aküde kalan güç 1C değeridir.

Örneğin, 5Ah bir akünün 5Ah olarak adlandırılması için 20 saat süre ile saatte 1Ah çıkış yapabiliyor olması gerekir. High Rate akülerde bu hesaplama 10 saat üzerinden yapılır. High Rate akü 10 saat süre ile 2 Ah çıkış verebilen aküdür. Örnek:

• WP26-12 20H (saat oranı) toplam 26Ah
• KPH75-12N 10H (saat oranı) toplam 75Ah

Genel olarak aküler yavaş ve düzenli akımda deşarj olduklarında en iyi performansı verirler. Hızlı deşarj durumlarında daha düşük kapasiteli performans gösterirler.

Bir kurşun asit akünün kullanım ömrü içerisinde kullanılan kurşun plakaların kalınlığı ile doğru orantılıdır. Kullanım süresince ortaya çıkan kimyasal tepkimeler ile akü içindeki kurşun aşınır ve eksilir. Genel mantık olarak, daha yüksek kurşun kullanılan bir akü tasarımı size, daha fazla sayıda şarj-deşarj sağlar; bu da daha uzun kullanım ömrü demektir.

Dünya analogdan dijitale doğru dönüşürken, akülerden beklenen işlevler de çeşitlenmiştir. Sabir bir akım çekme gereksinimi olan analog araçların tersine, dijital ekipmanlar kısa ve aşırı anlık akımlar çekerler.

Dijital ekipman kullananlar için önemli bir bilgi akünün iç rezistansıdır. Miliohm birim ile ölçülen rezistans, bu tür kullanımlarda akü ömrünü belirlemek için önemli bir kritere dönüşür. Rezistans değeri ne kadar düşük olursa, akü talep edilen ani akımları arz ederken daha az baskı altında olur. Yüksek rezistans değeri, mevcut enerjinin istenen anlık ani taleplere doğru olarak arz sağlayamamasına ve "düşük akü değeri" uyarısına neden olur.